రైతు నుంచి సైనికుడి వరకు.. దేశాన్ని ఏకం చేసిన మహానేత లాల్ బహదూర్ శాస్త్రి

లాల్ బహదూర్ శాస్త్రి జయంతి: నిరాడంబరతకు నిలువెత్తు నిదర్శనం.. దేశసేవకు చిరస్మరణీయ నాయకుడు

న్యూఢిల్లీ, అక్టోబర్ 2(శ్రీరామ్ బృహస్పతి సీఈఓ ):

భారతదేశ చరిత్రలో కొందరు నాయకులు తమ పదవులతో గుర్తింపు పొందితే.. మరికొందరు తమ వ్యక్తిత్వంతో, ఆలోచనలతో, సేవాభావంతో ప్రజల హృదయాల్లో శాశ్వత స్థానం సంపాదించుకుంటారు. అలాంటి అరుదైన నాయకుల్లో లాల్ బహదూర్ శాస్త్రి ఒకరు. సాధారణ కుటుంబంలో జన్మించి, దేశ స్వాతంత్ర్య ఉద్యమంలో పాల్గొని, స్వతంత్ర భారతదేశానికి రెండో ప్రధానమంత్రిగా బాధ్యతలు చేపట్టి, అత్యంత నిరాడంబరమైన జీవనశైలితో ప్రజలకు ఆదర్శంగా నిలిచిన మహనీయుడు శాస్త్రిజీ.

ప్రతి సంవత్సరం అక్టోబర్ 2న లాల్ బహదూర్ శాస్త్రి జయంతిని దేశవ్యాప్తంగా ఘనంగా నిర్వహిస్తారు. ఇదే రోజున మహాత్మా గాంధీజీ జయంతి కూడా జరుపుకోవడం ఈ తేదీకి మరింత ప్రత్యేకతను తీసుకువస్తుంది. దేశానికి గాంధీజీ అందించిన సత్యం, అహింస సందేశాలతో పాటు శాస్త్రిజీ అందించిన కర్తవ్యనిష్ఠ, దేశభక్తి, స్వావలంబన, క్రమశిక్షణ వంటి విలువలను ఈ సందర్భంగా ప్రజలు స్మరించుకుంటారు.

సాధారణ కుటుంబం నుంచి దేశ నాయకత్వం వరకు

లాల్ బహదూర్ శాస్త్రి 1904 అక్టోబర్ 2న ఉత్తరప్రదేశ్‌లోని మొఘల్‌సరాయ్‌లో జన్మించారు. చిన్న వయసులోనే తండ్రిని కోల్పోవడంతో ఆయన కుటుంబం ఎన్నో ఇబ్బందులను ఎదుర్కొంది. ఆర్థిక పరిస్థితులు అనుకూలంగా లేకపోయినా విద్యపై ఆసక్తిని వదులుకోలేదు. చిన్నతనం నుంచే దేశభక్తి భావాలతో పెరిగిన శాస్త్రిజీ, మహాత్మా గాంధీ ఆలోచనల ప్రభావంతో స్వాతంత్ర్య ఉద్యమంలో పాల్గొన్నారు.

బ్రిటిష్ పాలనకు వ్యతిరేకంగా జరిగిన పలు ఉద్యమాల్లో ఆయన చురుకుగా పాల్గొన్నారు. స్వాతంత్ర్య ఉద్యమంలో భాగంగా జైలు జీవితాన్ని కూడా అనుభవించారు. దేశం కోసం వ్యక్తిగత జీవితాన్ని త్యాగం చేయడంలో ఆయన వెనుకడుగు వేయలేదు.

స్వాతంత్ర్యానంతరం కీలక బాధ్యతలు

1947లో భారతదేశానికి స్వాతంత్ర్యం వచ్చిన తర్వాత లాల్ బహదూర్ శాస్త్రి ప్రజా జీవితంలో మరింత కీలక పాత్ర పోషించారు. వివిధ శాఖల్లో మంత్రిగా పనిచేసి పరిపాలనా అనుభవాన్ని సంపాదించారు. ఆయన పనిచేసిన కాలంలో నిజాయితీ, క్రమశిక్షణ, బాధ్యతాయుతమైన పరిపాలనకు ప్రాధాన్యం ఇచ్చారు.

రైల్వే మంత్రిగా పనిచేసిన సమయంలో జరిగిన ఒక రైలు ప్రమాదం తర్వాత నైతిక బాధ్యత వహిస్తూ మంత్రి పదవికి రాజీనామా చేయడం ఆయన రాజకీయ జీవితంలో తరచుగా ప్రస్తావించబడే సంఘటన. పదవి కంటే బాధ్యతకు ప్రాధాన్యం ఇవ్వాలనే ఆయన వైఖరికి ఇది ఉదాహరణగా నిలిచింది.

భారతదేశ రెండో ప్రధానమంత్రి

1964లో జవహర్‌లాల్ నెహ్రూ మరణం తర్వాత లాల్ బహదూర్ శాస్త్రి భారతదేశ రెండో ప్రధానమంత్రిగా బాధ్యతలు చేపట్టారు. ఆ సమయంలో దేశం అనేక సవాళ్లను ఎదుర్కొంటోంది. ఆహార కొరత, ఆర్థిక సమస్యలు, వ్యవసాయ రంగంలోని ఇబ్బందులు, జాతీయ భద్రత వంటి అంశాలు దేశం ముందున్నాయి.

ఇలాంటి పరిస్థితుల్లో శాస్త్రిజీ ప్రశాంతమైన నాయకత్వాన్ని ప్రదర్శించారు. దేశ భద్రతతో పాటు ఆహార భద్రతకు కూడా సమాన ప్రాధాన్యం ఇచ్చారు. రైతులు, సైనికులు దేశానికి రెండు ముఖ్యమైన బలస్తంభాలుగా భావించి ప్రజల్లో స్ఫూర్తిని నింపారు.

“జై జవాన్.. జై కిసాన్”

లాల్ బహదూర్ శాస్త్రి పేరు చెప్పగానే దేశ ప్రజలకు గుర్తుకు వచ్చే నినాదం “జై జవాన్, జై కిసాన్”. సైనికుడు దేశ సరిహద్దులను కాపాడుతుంటే.. రైతు దేశ ప్రజలకు ఆహారాన్ని అందిస్తాడనే భావనను ఈ నినాదం ప్రతిబింబించింది.

ఈ నినాదం కేవలం ఒక రాజకీయ నినాదంగా కాకుండా భారతదేశ భద్రత, వ్యవసాయ రంగాల ప్రాధాన్యాన్ని ప్రజలకు గుర్తుచేసిన సందేశంగా నిలిచింది. నేటికీ ఈ నినాదం భారతదేశ ప్రజా జీవితంలో విస్తృతంగా వినిపిస్తుంది.

ఆహార స్వావలంబనకు ప్రాధాన్యం

శాస్త్రిజీ ప్రధానమంత్రిగా ఉన్న సమయంలో దేశం ఆహార కొరతను ఎదుర్కొంది. ఆ పరిస్థితుల్లో దేశం ఇతర దేశాలపై ఆహారం కోసం ఆధారపడకుండా స్వావలంబన సాధించాల్సిన అవసరాన్ని ఆయన గుర్తించారు.

వ్యవసాయ ఉత్పత్తిని పెంచడం, రైతులకు ప్రోత్సాహం ఇవ్వడం, ఆహార వినియోగంలో ప్రజల్లో బాధ్యత పెంచడం వంటి అంశాలకు ఆయన ప్రాధాన్యం ఇచ్చారు. దేశ ప్రజలు కూడా కష్టకాలంలో ప్రభుత్వానికి సహకరించాలనే భావనతో ఆయన పిలుపునిచ్చారు.

1965 యుద్ధంలో ధైర్యమైన నాయకత్వం

1965లో భారత్–పాకిస్థాన్ మధ్య యుద్ధం జరిగిన సమయంలో లాల్ బహదూర్ శాస్త్రి దేశానికి నాయకత్వం వహించారు. యుద్ధ సమయంలో దేశ భద్రతను కాపాడేందుకు భారత సాయుధ దళాలకు పూర్తి మద్దతు ఇచ్చారు.

శాస్త్రిజీ నాయకత్వంలో దేశ ప్రజల్లో ఐక్యతా భావం బలపడింది. సైనికుల ధైర్యం, ప్రజల సహకారం, దేశభక్తి కలిసిన సమయంలో ఆయన నాయకత్వం దేశానికి ముఖ్యమైన పాత్ర పోషించింది.

నిరాడంబరమైన జీవితం

లాల్ బహదూర్ శాస్త్రిజీ వ్యక్తిత్వంలో అత్యంత ప్రత్యేకమైన అంశం ఆయన నిరాడంబరత. అత్యున్నత పదవిలో ఉన్నప్పటికీ సాధారణ జీవనశైలిని కొనసాగించారు. అధికారాన్ని వ్యక్తిగత సౌకర్యాల కోసం కాకుండా ప్రజాసేవ కోసం ఉపయోగించాలనే భావనకు ఆయన ప్రాధాన్యం ఇచ్చారు.

ఆయన కుటుంబ జీవితం, వ్యక్తిగత అలవాట్లు, ప్రజా జీవితంలోని వ్యవహారశైలి ఇవన్నీ ఆయన సాధారణతను ప్రతిబింబించేవిగా చరిత్రలో గుర్తించబడుతున్నాయి. రాజకీయాల్లో ఉన్నవారు ప్రజలకు ఆదర్శంగా ఉండాలనే భావన ఆయన జీవితంలో కనిపిస్తుంది.

నిజాయితీ.. బాధ్యత.. దేశభక్తి

లాల్ బహదూర్ శాస్త్రిజీ రాజకీయ జీవితం నుంచి నేటి తరానికి నేర్చుకోవాల్సిన అంశాలు అనేకం. పదవి ఉన్నప్పుడు అధికారాన్ని ప్రదర్శించడం కంటే బాధ్యతను నిర్వర్తించడం, కష్టకాలంలో ప్రజలకు ధైర్యం చెప్పడం, దేశ ప్రయోజనాలను ముందుగా చూడటం, వ్యక్తిగత జీవితంలో నిరాడంబరతను పాటించడం వంటి విలువలు ఆయన జీవితంలో కనిపిస్తాయి.

ప్రస్తుత తరానికి శాస్త్రిజీ జీవితం ఒక చారిత్రక అధ్యాయం మాత్రమే కాదు.. ప్రజా జీవితంలో విలువలకు ఉన్న ప్రాధాన్యాన్ని గుర్తుచేసే ఉదాహరణగా కూడా నిలుస్తుంది.

యువతకు శాస్త్రిజీ జీవితం ఇచ్చే సందేశం

నేటి యువత లాల్ బహదూర్ శాస్త్రిజీ జీవితాన్ని తెలుసుకోవడం ఎంతో అవసరం. కష్టాలు ఎదురైనప్పుడు వెనుకడుగు వేయకుండా లక్ష్యాన్ని సాధించేందుకు కృషి చేయడం, దేశం పట్ల బాధ్యత కలిగి ఉండటం, సమాజానికి ఉపయోగపడే విధంగా జీవించడం వంటి అంశాలను ఆయన జీవితం మనకు నేర్పుతుంది.

దేశ అభివృద్ధి కేవలం ప్రభుత్వాల బాధ్యత మాత్రమే కాదు. ప్రతి పౌరుడు తన వంతు బాధ్యతను నిర్వర్తించినప్పుడే దేశం ముందుకు సాగుతుంది. రైతు వ్యవసాయం ద్వారా, సైనికుడు సరిహద్దులో, ఉపాధ్యాయుడు విద్య ద్వారా, వైద్యుడు సేవ ద్వారా, కార్మికుడు తన శ్రమ ద్వారా దేశ నిర్మాణంలో భాగస్వామి అవుతాడు. ఈ భావనకు “జై జవాన్, జై కిసాన్” అనే శాస్త్రిజీ సందేశం ఇప్పటికీ ప్రాసంగికంగా ఉంటుంది.

జయంతి సందర్భంగా ఘన నివాళులు

లాల్ బహదూర్ శాస్త్రి జయంతి సందర్భంగా దేశవ్యాప్తంగా ఆయన చిత్రపటాలకు పూలమాలలు వేసి నివాళులు అర్పిస్తారు. పాఠశాలలు, కళాశాలలు, ప్రభుత్వ కార్యాలయాలు, వివిధ సంస్థల్లో ఆయన జీవిత చరిత్ర, దేశానికి చేసిన సేవలపై కార్యక్రమాలు నిర్వహిస్తారు.

అయితే ఒక మహనీయుడిని స్మరించుకోవడం కేవలం పూలమాలలు వేయడంతో ముగియకూడదు. ఆయన పాటించిన విలువలను మన జీవితాల్లో ఎంతవరకు ఆచరిస్తున్నామో ఆలోచించుకోవడం కూడా అవసరం. నిజాయితీ, బాధ్యత, క్రమశిక్షణ, దేశభక్తి, నిరాడంబరత వంటి విలువలను ఆచరణలో పెట్టినప్పుడే శాస్త్రిజీకి నిజమైన నివాళి అర్పించినట్లవుతుంది.

లాల్ బహదూర్ శాస్త్రిజీ జీవితం భారతదేశానికి ఒక గొప్ప సందేశాన్ని అందించింది — దేశసేవకు గొప్ప పదవి అవసరం లేదు.. గొప్ప మనసు, నిజాయితీ, కర్తవ్యనిష్ఠ ఉంటే చాలు.

దేశం కోసం జీవించిన ఆ మహనీయుడిని ఈ గాంధీ జయంతి సందర్భంగా స్మరించుకుందాం. ఆయన ఆలోచనలు, సేవాభావం, నిరాడంబర జీవితం, దేశభక్తి నేటి తరానికి స్ఫూర్తిగా నిలవాలని కోరుకుందాం.

లాల్ బహదూర్ శాస్త్రి జయంతి సందర్భంగా ఆ మహనీయుడికి స్వాతంత్ర భారత్ తరఫున ఘన నివాళులు.

జై జవాన్.. జై కిసాన్.. జై హింద్!